Histamine, ‘intolerantie voor alles wat lekker is’

Vermoeidheid, hoofdpijn, maagproblemen, uitslag, hartkloppingen en duizeligheid, en vaak allemaal samen: het duurt vaak lang voor de oorzaak achter deze onverklaarbare symptomen duidelijk wordt. Allergietesten en andere onderzoeken leveren namelijk geen resultaat op. Maar de klachten kunnen ook wijzen op een histamine intolerantie.

Wat is histamine precies?

Histamine is een natuurlijke boodschapper. Je lichaam maakt deze stof zelf aan en ze komt overal in je lichaam voor. In de biochemie behoort histamine tot de biogene aminen. Dat is een andere benaming voor de stofwisselingsproducten van proteïneonderdelen: de aminozuren. In het menselijke lichaam is histamine betrokken bij heel wat functies. Zo speelt het een actieve rol in ons afweersysteem. Wanneer een lichaamsdeel bijvoorbeeld gekwetst raakt, doet histamine het opzwellen. Daarnaast wekt histamine jeuk en pijn op, en is het betrokken bij heel wat allergische reacties.

Tot slot zit histamine ook in tal van etenswaren. In dat geval spreken we van exogeen histamine. Vooral producten die lang hebben gerijpt, bevatten veel histamine. Denk maar aan rode wijn of harde kazen. Andere voedingsmiddelen zoals ananas en chocolade behoren dan weer tot de histaminevrijmakers: ze bevatten slechts een kleine hoeveelheid histamine, maar geven extra histamine af in de darmen. Etenswaren die histamine bevatten of vrijmaken, kun je doorgaans zonder problemen eten. Het enzym diamineoxidase (DAO) breekt het histamine namelijk af.

Waarom zijn sommige mensen intolerant voor histamine?

Door een tekort aan DAO-enzymen kan het lichaam het histamine in etenswaren niet meer afbreken. Het kan gaan om een tijdelijk of een permanent (chronisch) probleem. Het lichaam kan ook tijdelijk een teveel aan histamine bevatten door visvergiftiging, etenswaren met een hoog histaminegehalte, stress of intense fysieke inspanningen. Als het lichaam dan niet over voldoende DAO beschikt, kunnen verschillende symptomen verschijnen. Ook alcohol of geneesmiddelen (zelfs in kleine hoeveelheden) kunnen voorkomen dat het DAO-enzym zijn werk doet. Zo’n tijdelijk enzymtekort kan bij iedereen voorkomen en klachten veroorzaken.

De aanmaak van DAO-enzymen kan ook bemoeilijkt worden door een genetische aanleg of een chronische ontstekingsziekte in de darmen, zoals de ziekte van Crohn of coeliakie. In dat geval spreken we van een permanent enzymtekort.

Ben ik allergisch voor histamine?

Laten we meteen met de deur in huis vallen: een histamineallergie bestaat niet. Hoewel de symptomen van een histamine intolerantie lijken op die van een allergie, schuilt achter beide een compleet andere oorzaak. Bij een allergie beschouwt het immuunsysteem ongevaarlijke stoffen als ziektekiemen en maakt het antilichamen aan tegen de ‘indringers’. Die antilichamen ‘herkennen’ de ‘gezichten’ van de zogenaamde indringers en luiden meteen de alarmbel wanneer die stof het lichaam binnenkomt. Daardoor haalt het immuunsysteem zwaar geschut boven en wordt een allergische reactie veroorzaakt. Waarom zijn veel allergiepatiënten gebaat bij antihistamineproducten? Heel eenvoudig: als boodschapper speelt histamine een belangrijke rol bij een allergische reactie. Antihistaminen houden de boodschapper op afstand en verzachten zo de allergiesymptomen.

Wat is een rodewijnallergie?

Veel mensen drinken ‘s avonds graag een glaasje rode wijn om te ontspannen, maar sommigen voelen zich de volgende ochtend beroerd. Dat ligt niet altijd aan het alcoholgehalte. Intolerantiesymptomen steken namelijk vaak de kop op na het drinken van een glaasje rode wijn. Dat komt omdat veel rode wijnen histamine bevatten. Hoe rijper de wijn, hoe meer histamine erin zit. Het histaminegehalte hangt bovendien sterk af van de wijnoogst, de variëteit en het land van herkomst.

Naast histamine kunnen ook andere ingrediënten, zoals sulfieten of tyramine, een intolerantiereactie oproepen. Rode wijn kan tot slot ook bepaalde proteïnen bevatten, die bij sommige mensen tot een allergische reactie leiden. Belangrijk: voel je je niet lekker nadat je een kleine hoeveelheid rode wijn gedronken hebt? Vraag je huisarts dan het best om een allergietest.

Wie is vooral vatbaar voor een histamine intolerantie?

Vrouwen hebben veel vaker moeite met het afbreken van histamine dan mannen. De klachten verschijnen vooral tijdens de menopauze. Sommige artsen zijn er dus van overtuigd dat er een verband bestaat tussen histamine en hormonen. Eén element dat deze theorie ondersteunt, is het optreden van menstruatiekrampen, een van de vele symptomen.

Histamine-intolerantie en zwangerschap, wat moet ik onthouden?

In de meeste gevallen verdwijnen de vervelende klachten van een histamine-intolerantie als sneeuw voor de zon tijdens de zwangerschap. Dat komt omdat het lichaam meer DAO aanmaakt. Tijdens de zwangerschap beschikt het lichaam over maar liefst drie keer zoveel beschermende enzymen. Waarschijnlijk beschermt het lichaam op die manier het embryo tegen histamine. Na de geboorte daalt het DAO-gehalte weer en kan de intolerantie opnieuw optreden.

Help, is mijn kind gevoelig voor histamine?

Als een baby jammert na het voeden, winderigheid vertoont of uitslag krijgt, denken veel moeders dat hun kindjes niet goed histamine kunnen afbreken – vooral als ze er zelf ook mee te maken hebben. In de meeste gevallen hebben de klachten van de baby een andere oorzaak die eenvoudig te achterhalen en te behandelen is. Op dit moment weten we niet precies hoeveel kinderen en jongeren gevoelig zijn voor histamine. Op basis van onderzoeken zijn medische experts ervan overtuigd dat histamineproblemen vaak alleen mettertijd ontstaan.

Lijst met etenswaren

Welke etenswaren bevatten veel histamine? Hier moet je op letten!

Symptomen

Hoe herken je een histamine intolerantie?

Diagnose & test

Histamine-intolerantie diagnosticeren: moeilijk, maar niet onmogelijk